Samenvatting

De luchtkwaliteit is in 2019 (ten opzichte van 2018) voor stikstofdioxide (NO2) en (zeer) fijnstof verbeterd. Dit komt mede door de gunstige weersomstandigheden; relatief veel neerslag en de overheersende (zuid)westenwind. Voorlopige cijfers voor NO2 laten vanwege de coronamaatregelen ook voor 2020 een daling zien. De concentraties liggen al meerdere jaren onder de wettelijke grenswaarden, maar zijn op veel plaatsen nog hoger dan de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie waar de gemeente Utrecht naar streeft. Het aantal meldingen van geluidsoverlast door bedrijven is gestegen, het aantal meldingen van geluidsoverlast van horeca is juist sterk afgenomen. 

Kerncijfers

 

2017201820192020
berekende gemiddelde concentratie stikstofdioxide (NO2) in µg/m³27,926,725,0-
berekende gemiddelde concentratie fijnstof (PM10) in μg/m³20,021,119,5-
berekende gemiddelde concentratie zeer fijnstof (PM2,5) in μg/m³12,213,111,5-
berekende gemiddelde concentratie EC (roet) in μg/m³1,11,10,8-
aantal afgeronde bodemonderzoeken190212158197
aantal afgeronde bodemsaneringen2512126
aantal aanvragen omgevingsrapportage bodeminformatie (met overzicht bodemrapporten, via internet)8.1808.1229.38014.349
% inwoners dat vaak overlast van lawaai ervaart343635-
% inwoners dat vaak overlast van stank ervaart141516-
% inwoners dat vaak overlast van luchtverontreiniging ervaart151818-

Bron: RIVM, gemeente Utrecht, Inwonersenquête. 
In deze tabel nemen we alleen definitief door het RIVM berekende gemiddelde concentraties op en geen voorlopig gecorrigeerde concentraties op basis van vorige jaren.
In 2020 is geen gemeentelijke Inwonersenquête afgenomen. Deze enquête houden we elke twee jaar. In 2022 zijn hiervan nieuwe cijfers beschikbaar.

Concentraties in 2020 lager door coronamaatregelen

Op basis van voorlopig gecorrigeerde resultaten voor 2020 zien we een daling van de stikstofdioxideconcentratie. De definitieve resultaten zijn einde 2021beschikbaar. Landelijk onderzoek toont aan dat in de eerste lockdown periode de fijnstof concentraties ook lager waren. Wel is in 2020 het aantal bewonersmeldingen over houtrook gestegen. Hier speelt ook mee dat veel mensen de hele dag thuis waren en hierdoor meer last van de directe buren hebben.

Luchtkwaliteit was in 2019 beter dan in 2018

De luchtkwaliteit in 2019 was vergeleken met 2018 beter wat betreft NO2, fijnstof (PM10 en PM2,5). De definitieve cijfers over 2020 zijn nog niet bekend. Verkeer in Utrecht (inclusief dat op de snelwegen rond Utrecht) is verantwoordelijk voor bijna driekwart van de lokale uitstoot van luchtverontreinigende stoffen als stikstofoxiden en roet. Het weer van 2019 verklaart veel van het verschil met de voorgaande jaren. De lagere stikstofdioxide concentraties komen door het zeer warme en zeer zonnige weer. De lagere fijnstof concentraties kwamen door veel zuid- en westenwind en een relatief nat jaar. De doorgaande verschoning van het verkeer (en voortdurende verschoning door maatregelen in industrie, raffinaderijen en energiesector) zorgden verder voor de verlaging.

De Europese normen (voor stikstofdioxide NO2, fijnstof PM10 en PM2,5) worden nergens in de stad overschreden, maar aan de WHO-advieswaarden voor fijnstof wordt nog niet (overal) voldaan. De lagere fijnstofconcentraties in 2019 zorgen ervoor dat 12% van de inwoners in de stad voor PM10 worden blootgesteld aan fijnstofconcentraties boven de WHO-advieswaarden. Voor PM2,5 is  dit nog 100%. Dit is van belang omdat zelfs bij concentraties beneden de Europese grenswaarden (en zelfs nog beneden de WHO-advieswaarden) nadelige gezondheidseffecten en voortijdige sterfte bij mensen optreden. 

De bodem van 100 kinderspeelplaatsen is onderzocht op lood

Op 100 kinderspeelplaatsen is bodemonderzoek uitgevoerd naar het voorkomen van lood in de bodem. Op 4 locaties is de bodemkwaliteit onvoldoende en is de voorbereiding van de sanering gestart. Ook is de uitvoering van een loodsanering van particuliere tuinen en gemeentegrond in Oudwijk voorbereid, die in 2021 begint. 
Voor PFAS is een aanvulling Nota Bodembeheer door het college vastgesteld. In 2020 is op 120 onverdachte plekken de PFAS-concentratie in de grond gemeten. PFAS is een verzamelnaam voor ruim 4.000 stoffen die door de mens gemaakt zijn en niet van nature in het milieu voorkomen. Ze kunnen een negatief effect hebben op het milieu en de gezondheid. Utrecht heeft voor 2 bekende stoffen (PFOS en PFOA) een achtergrondwaarde die iets hoger is dan het landelijke gemiddelde, andere PFAS stoffen voldoen wel aan het landelijke beeld. Alle (voormalige) brandblusoefenlocaties in de stad zijn onderzocht en gebleken is dat op twee locaties PFAS in te hoge concentraties zijn aangetroffen in grond en grondwater. Voor deze twee locaties is in 2021 het vervolgtraject gestart.

De afgelopen decennia heeft de gemeente inspanningen geleverd om de meest spoedeisende bodemverontreinigingslocaties te saneren. Daarnaast vindt in het kader van herontwikkeling bodemsanering plaats in opdracht van derden. De afgelopen jaren nam het aantal bodemsaneringen af. In 2020 is het aantal afgeronde en beschikte bodemsaneringen (6 stuks) lager dan in 2019. Naast bodemsaneringen zijn er in 2020 ook 118 kleinschalige bodemingrepen gedaan.

Het aantal afgeronde bodemonderzoeken schommelt door de jaren heen en wordt onder andere bepaald door de woningbouwontwikkelingen in de stad en het aantal uitvoeringsprojecten dat wordt opgestart. In een bodemonderzoek wordt de kwaliteit van de grond en het grondwater bekeken. In 2020 zijn 197 onderzoeken uitgevoerd en aangeleverd voor registratie, een stijging van 25% ten opzichte van 2019. Het aantal aanvragen omgevingsrapportage bodeminformatie (via internet) is hoger dan in voorgaande jaren. Dit wordt vaak aangevraagd door adviesbureaus voor historisch onderzoek of graafwerkzaamheden. Daarnaast vragen taxateurs en makelaars veel rapportages op.

 

Geluidsoverlast door bedrijven gestegen

Het aantal meldingen over geluidsoverlast door bedrijven is in 2020 met 45% gestegen naar 820. Dit gaat onder andere om geluidsklachten over laden en lossen, muziekgeluid en ventilatiesystemen van bedrijven. Daarnaast was er een sterke toename te zien van meldingen over de versterkte gebedsomroep van de Utrechtse moskeeën. Het aantal meldingen over horeca is juist sterk afgenomen. Deze veranderingen zijn grotendeels te wijten aan de beperkende maatregelen vanwege het coronavirus.
In de Inwonersenquête van de gemeente Utrecht wordt gevraagd naar de ervaren overlast van lawaai en stank. Deze enquête houden we elke twee jaar. In 2022 zijn voor deze indicatoren nieuwe cijfers beschikbaar. De ervaren overlast van lawaai bleef in 2019 stabiel ten opzichte van 2018: één op de drie bewoners ervaart dit vaak. Het betreft zowel verkeerslawaai, lawaai van bedrijven als overig lawaai. Het aandeel bewoners dat vaak overlast van verkeerslawaai ervaart is hoog in West (37%) en Overvecht (38%). Mensen in meergezinswoningen (appartementen/flats) hebben vaker last van geluidsoverlast door verkeer (32%) dan mensen in een eengezinswoning (24%). 

Ervaren stankoverlast in 2019 licht gestegen

Het aandeel Utrechters dat aangeeft vaak overlast van stank te ervaren is in 2019 (16%) licht gestegen ten opzichte van 2018 (15%). Het gaat hier om stank van verkeer, maar ook stank van onder andere bedrijven of de rioolwaterzuivering. In Leidsche Rijn (7%) en Vleuten-de Meern (6%) is de stankoverlast het minst. In Overvecht is de overlast het hoogst (28%) én gestegen ten opzichte van 2018 (21%). In Utrecht West en Noordwest geeft 22 procent aan vaak last te hebben van stank. Gemiddeld in de stad ervaart 11% vaak stank van verkeer en 8% van de inwoners ervaart vaak overlast van andere stank. Overlast van verkeersstank komt het vaakst voor in West en Overvecht, daar heeft één op de vijf bewoners er vaak last van.
Van de Utrechters vindt 20% dat de gemeente voldoende optreedt tegen stankoverlast van bedrijven, 19% vindt van niet. Het grootste deel, 61% van de Utrechters, geeft aan niet te weten of de gemeente voldoende optreedt. 

2019: Ruim vier op de tien Utrechters eet geen of minder vlees

Het aantal Utrechters dat geen of minder vlees eet om het milieu te sparen is de afgelopen jaren gegroeid van 31% in 2015 naar 44% in 2019. Bijna vier vijfde van de Utrechters (78%) geeft aan regelmatig te lopen of de fiets te pakken om het milieu te sparen. Ook het aantal Utrechters dat afval scheidt (69%) én het aantal dat de bandenspanning van de auto regelmatig controleert steeg in 2019.

% inwoners dat vaak overlast ervaart

 2017201820192020
van verkeerslawaai272929-
van bedrijfslawaai455-
van overig lawaai181818-
van stank door verkeer101111-
van overige stank798-

Bron: Inwonersenquête, gemeente Utrecht. In 2020 is geen gemeentelijke Inwonersenquête afgenomen. Deze enquête houden we elke twee jaar. In 2022 zijn hiervan nieuwe cijfers beschikbaar.

Aantal

 2017201820192020
kleinschalige bodemingrepen134120105118
bewonersmeldingen houtrook--45154

Bron: gemeente Utrecht. 

Global Goals dashboard

Utrecht wil een stad zijn waarin gezondheid en leefbaarheid voorop staan. We stoppen daarom energie in een betere kwaliteit van leven voor iedereen. Internationaal leveren we daarmee een bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG’s). Dat zijn de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties (VN) om samen te werken aan een betere wereld voor iedereen.

Voor Milieu & duurzaamheid gaat het om de stedelijke doelstellingen vergroenen en verdichten en duurzame energie voor iedereen. De SDG’s richten zich op de volgende doelen:

  • Schoon drinkwater en Sanitair: verzeker toegang tot duurzaam beheer van water en sanitatie voor iedereen.
  • Betaalbare en duurzame energie: verzeker toegang tot betaalbare, betrouwbare, duurzame en moderne energie voor iedereen.
  • Duurzame steden: Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam. Garandeer veilig en betaalbaar wonen voor iedereen. Verminder de nadelige milieu impact van afval en verbeter de luchtkwaliteit in de stad.
  • Verantwoorde consumptie en productie: verzeker duurzame consumptie-, en productiepatronen.
  • Klimaatactie: Neem dringend actie om klimaatverandering en haar impact te bestrijden.

Naar het dashboard