Samenvatting

In 2020 neemt het totaal aantal registraties van overlast toe, met name in het tweede kwartaal van 2020 (april tot en met juni). In het bijzonder nemen de overlast van verwarde personen en drugs- en drankgerelateerde overlast toe en ook de jongerenoverlast. Het aantal door de politie geregistreerde incidenten met jongerenoverlast in Utrecht daalt vanaf 2016, maar in 2020 neemt het aantal fors toe (+71%). Deze toename geldt voor alle wijken, maar doet zich vooral voor in de wijk West. De door inwoners ervaren jongerenoverlast wordt in de Inwonersenquête gemeten. Voordat de coronacrisis begon, daalde de ervaren jongerenoverlast al een aantal jaren op rij. In 2019 – de meest recente meting - geeft bijna 19% van de inwoners aan vaak overlast in de buurt te hebben van jongeren op straat. Verder voelt bijna vier van de tien inwoners zich in 2019 wel eens onveilig en drie van de tien voelt zich wel eens onveilig in de eigen buurt.

 Kerncijfers

 2017201820192020
totale (geregistreerde) overlast11.38311.20711.91316.699
aantal politieregistraties jongerenoverlast4.3174.0853.7876.491
aantal politieregistraties overlast personen met verward gedrag2.1622.1822.5393.061
aantal politieregistraties overlast drugs, drank2.1242.0692.3472.472
% inwoners dat vaak jongerenoverlast in de buurt ervaart21,120,618,8-
% inwoners dat zich wel eens onveilig voelt383739-
% inwoners dat zich vaak onveilig voelt333-
% inwoners dat zich wel eens onveilig voelt in de eigen buurt302930-
% inwoners dat zich vaak onveilig voelt in de eigen buurt333-

Bron: Inwonersenquête, gemeente Utrecht; CBS

Meer overlast geregistreerd

In 2020 wordt er door de politie beduidend meer overlast geregistreerd (+40%). Overlast is een breed begrip. Onder overlast worden onder andere verstaan jongerenoverlast, drugs- en drankgerelateerde overlast, overlast van verwarde personen en vuurwerkoverlast. Over het hele jaar bekeken ligt het aantal overlastincidenten in vrijwel elke maand (behalve in februari) hoger dan het jaar ervoor, met name in het tweede kwartaal (april tot en met juni). Een opvallende ontwikkeling doet zich voor bij de overlast van vuurwerk. In de eerste helft van november werd van overheidswege gecommuniceerd dat de verkoop- en het afsteken van vuurwerk voor de jaarwisseling van 2020 eenmalig wordt verboden. Dit om extra druk op de al zwaar belaste zorg en op de handhaving van de openbare orde te voorkomen. In de cijfers voor Utrecht is te zien dat in oktober en november 2020 het aantal registraties van vuurwerkoverlast fors hoger ligt dan in 2019. Op jaarbasis stijgt het aantal registraties met 94%. Verder stijgt de overlast van verwarde personen in 2020 met 21% en drugs- en drankgerelateerde overlast met 5%.

Incidenten met jongerenoverlast fors toegenomen in 2020

Na een aantal jaren van dalende jongerenoverlast, neemt het aantal door de politie geregistreerde incidenten met jongerenoverlast fors toe in 2020 (+71%). Deze registraties zijn deels gebaseerd op meldingen van burgers en deels op eigen bevindingen van de politie. De toename in Utrecht is vergelijkbaar met die in de regio Midden-Nederland (+72%) en die van Rotterdam (+72%) en Den Haag (+75%), maar hoger dan in Amsterdam (+58%). In Utrecht ligt de jeugdoverlast vanaf maart in alle maanden van 2020 hoger dan in 2019, met name in april en mei. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat een toenemend aantal jongeren door de coronamaatregelen vaker op straat was. In 2020 waren de scholen wekenlang dicht, jongeren mochten maandenlang niet bij vrienden op bezoek en hadden meer vrije tijd dan voorheen. Daarnaast kan het feit dat veel inwoners thuiswerken tot meer meldingen leiden. Ook was er meer toezicht en handhaving aanwezig op straat, waardoor logischerwijs eerder overlast geregistreerd kon worden. (Bron: Veiligheidscoalitie Midden-Nederland, april 2021).

Toename jongerenoverlast in alle wijken

Alle wijken laten een toename van geregistreerde jongerenoverlast zien, met name West (+141%), op afstand gevolgd door Zuid (+87%) en Noordoost (+79%). Absoluut gezien kennen respectievelijk de wijken Overvecht, Vleuten-De Meern en Zuidwest de meeste registraties. In Zuidwest en Vleuten-De Meern wonen relatief veel jongeren, waarvan in Vleuten-De Meern opvallend veel 12-17 jarigen. In de Inwonersenquête van de gemeente Utrecht wordt gevraagd naar de ervaren jongerenoverlast. Deze enquête vindt sinds 2019 nog maar eenmaal in de twee jaar plaats, waardoor er voor 2020 geen cijfers beschikbaar zijn. In 2019 zei 19% van de Utrechters vaak last te hebben van jongeren op straat, in 2018 was dit aandeel nog 21%. Als we kijken naar de verschillende wijken, dan is te zien dat inwoners van Overvecht naar verhouding vaak last hebben in de buurt van jongeren op straat (38%), gevolgd door Zuidwest (29%) en Binnenstad (25%). Uit de volgende Inwonersenquête moet blijken of de ervaren jongerenoverlast de toename van de geregistreerde jongerenoverlast volgt.

Bewonerspanel 2020: meerderheid panelleden vindt overlast sinds corona stabiel

In juni 2020 is aan leden van het Bewonerspanel gevraagd naar de ervaren overlast door anderen (op straat) sinds 12 maart 2020 (startdatum thuiswerken). Ruim de helft van de panelleden (56%) geeft aan dat de overlast gelijk is gebleven vergeleken met de periode vóór 12 maart. Een vijfde (20%) zegt een toename van de overlast te ervaren en 15% constateert juist een afname. Met name panelleden uit de Binnenstad ervaren een afname van de overlast (28%). Jongere respondenten (16 tot en met 29 jaar) zeggen vaker dan gemiddeld (30%) dat de overlast toenam vergeleken met de periode vóór 12 maart.

Bewonerspanel 2020: driekwart panelleden voelt zich even (on)veilig als voor corona

In juni 2020 zijn vragen gesteld aan het bewonerspanel over de veiligheidsbeleving. Ruim driekwart (76%) van de panelleden voelt zich sinds 12 maart even (on)veilig als daarvoor. 5% voelt zich juist veiliger en 14% voelt zich sinds 12 maart onveiliger. De groep 16 t/m 29-jarigen voelt zich vaker onveilig (20%) dan voor 12 maart. Panelleden die zich veiliger gingen voelen, zeggen onder andere dat dit kwam doordat er minder mensen op straat waren en dat er meer saamhorigheid op straat was. De meeste panelleden die zich onveiliger gingen voelen, zeggen dat dit kwam door mensen die de maatregelen niet naleven.

Inwonersenquête 2019: veiligheidsbeleving stabiel en vergelijkbaar met grote steden

Uit de Inwonersenquête van 2019 blijkt dat de veiligheidsbeleving in dat jaar stabiel blijft ten opzichte van eerdere jaren en vergelijkbaar met de andere drie grote steden. Bijna 40% van de Utrechters voelt zich in 2019 wel eens onveilig. Dit cijfer is al jaren min of meer stabiel. De veiligheidsbeleving in de eigen buurt is over het algemeen positiever dan de algemene veiligheidsbeleving. In 2019 is het onveiligheidsgevoel in de eigen buurt 30%. Uit de landelijke Veiligheidsmonitor blijkt dat de onveiligheidsgevoelens van Utrechters vergelijkbaar zijn met die van inwoners van Amsterdam, Den Haag en Eindhoven. Ten opzichte van inwoners uit Rotterdam voelen Utrechters zich veiliger in de eigen buurt. Vergeleken met het landelijke niveau ligt de veiligheidsbeleving in Utrecht lager.

Global Goals dashboard

Utrecht wil een stad zijn waarin gezondheid en leefbaarheid voorop staan. We stoppen daarom energie in een betere kwaliteit van leven voor iedereen. Internationaal leveren we daarmee een bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG’s). Dat zijn de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties (VN) om samen te werken aan een betere wereld voor iedereen.

Voor Veiligheid gaat het om de stedelijke doelstelling Veerkracht en gelijke kansen. De SDG’s richten zich op:

  • Gendergelijkheid: Bereik gendergelijkheid en empowerment voor alle vrouwen en meisjes.
  • Duurzame steden: Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam. Garandeer veilig en betaalbaar wonen voor iedereen. En toegang voor iedereen voorzien tot veilige, inclusieve en toegankelijke, groene en openbare ruimtes, in het bijzonder voor vrouwen en kinderen, ouderen en personen met een handicap.
  • Vrede, veiligheid: Bevorder vreedzame en inclusieve samenlevingen, verzeker toegang tot justitie voor iedereen en creëer doeltreffende, verantwoordelijke en open instellingen.

Naar het dashboard