Samenvatting

Het aantal leerlingen in het Utrechtse basis- en voortgezet onderwijs blijft groeien. Het aantal Utrechtse basisschoolleerlingen met een risico op taalachterstand daalt de afgelopen jaren, naar ongeveer 10% in 2018. In Utrecht neemt bijna driekwart van alle Utrechtse basisscholen deel aan het programma De Vreedzame School. Verder kent Utrecht in 2018 elf Brede Scholen in het basisonderwijs en tien in het voortgezet onderwijs. Het aantal Utrechtse Mbo-studenten neemt al een aantal jaren op rij toe. Het merendeel van hen volgt een opleiding in de economie of zorg en welzijn. Het aandeel dat een technische opleiding volgt daalde de afgelopen jaren, terwijl de technische sector juist een groot tekort aan personeel kent. Het aantal studenten aan Utrechtse Hbo-instellingen (met hoofdvestiging in Utrecht) daalt nog steeds, hoewel de daling afneemt. Het aantal studenten aan de Universiteit Utrecht stijgt al een aantal jaren.

Kerncijfers

 2015/20162016/20172017/20182018/2019
aantal leerlingen Utrechts BO/VO 44.27045.29346.09846.951
waarvan basisonderwijs (BO)29.49729.83930.04930.245
waarvan speciaal basisonderwijs (SBO)519534554606
waarvan voortgezet onderwijs (VO)13.24713.86414.42315.018
waarvan (voortgezet) speciaal onderwijs ((V)SO)1.0071.0561.0721.082
% basisschoolleerlingen met risico op taalachterstand12121110
% VO-leerlingen uit Utrecht in Utrecht op school69697072
% VO-leerlingen uit Utrecht buiten Utrecht op school31313028
% VO-leerlingen op Utrechtse school, afkomstig van buiten Utrecht19191818
aantal Utrechters dat MBO volgt*6.2946.5966.6747.048
aantal studenten op MBO in Utrecht**---17.300
aantal studenten aan MBO-instelling met hoofdvestiging in Utrecht***23.80024.90025.80027.000
aantal studenten aan HBO-instelling met hoofdvestiging in Utrecht***40.80040.20039.70039.600
aantal studenten aan WO-instelling met hoofdvestiging in Utrecht***30.90031.00031.40032.300

* Inclusief extranei, alle leeftijden
** Studenten die onderwijs volgen op een MBO gevestigd in de stad Utrecht
*** Benaderingscijfers
Bron: DUO (aantallen leerlingen/studenten); CBS (MBO’ers uit Utrecht); Gemeente Utrecht (studenten op Utrechts MBO, herkomst VO-leerlingen).

Aantal leerlingen op Utrechtse scholen blijft groeien

Het aantal leerlingen in het Utrechtse basis- en voortgezet onderwijs blijft groeien, met een gemiddeld groeipercentage van 2%. In schooljaar 2018/’19 is de sterkste groei te zien binnen het speciaal basisonderwijs (+9%) en in het voortgezet onderwijs (+4%). Vooral de groei van het aantal leerlingen dat speciaal basisonderwijs volgt valt op. Het aantal leerlingen in het speciaal voortgezet onderwijs groeit ook nog steeds, maar de groei neemt af (van +5% in 2016/’17 naar +1% in 2017/’18). Wat betreft het totaal aantal leerlingen op Utrechtse scholen voor basis- en voortgezet onderwijs is de verwachting dat dit aantal de komende jaren verder zal toenemen (conform de groei van de stad). De uitdaging hierbij is of Utrecht het groeiende lerarentekort, zoals dat momenteel ook in andere steden is te zien, kan bedwingen.

10% basisschoolleerlingen heeft risico op taalachterstand

In totaal 10% van de Utrechtse basisschoolleerlingen heeft een risico op taalachterstand, een daling ten opzichte van het jaar ervoor. In 2017 heeft het CBS de rekensystematiek achter deze indicator gewijzigd. Naast opleidingsniveau neemt de nieuwe systematiek bijvoorbeeld ook land van herkomst, duur van verblijf in Nederland en het al dan niet hebben van schulden mee. De wijziging heeft te maken met de verdeling van het rijksbudget (voor de bestrijding van onderwijsachterstanden) over gemeenten. Door deze verandering is de bijdrage vanuit het Rijk voor Utrecht lager.

Aandeel Utrechtse VO-leerlingen op school buiten Utrecht daalt

Leerlingen kunnen binnen de gemeente Utrecht kiezen tussen 22 scholen voor voortgezet onderwijs, variërend van praktijkonderwijs tot gymnasium. Van alle Utrechtse leerlingen volgt 72% voortgezet onderwijs in Utrecht en 28% buiten Utrecht. In de laatste jaren neemt het aandeel Utrechtse leerlingen dat voortgezet onderwijs buiten de gemeente Utrecht volgt af (van 32% in 2014/’15 naar 28% in 2018/’19). Deze leerlingen bezoeken met name scholen in Stichtse Vecht, Woerden, De Bilt, Zeist en Nieuwegein. Het zijn vooral leerlingen uit de wijken Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern die een school buiten de gemeentegrenzen bezoeken. Omgekeerd is 18% van de leerlingen op Utrechtse VO-scholen woonachtig buiten Utrecht. Ook dit aandeel daalt licht de afgelopen jaren.

Aandeel Vreedzame Basisscholen stabiel op 74%

Bijna driekwart van alle Utrechtse basisscholen (74%) neemt deel aan het programma De Vreedzame School. Ook kent Utrecht twee Vreedzame Scholen voor voortgezet onderwijs. Het programma Vreedzame School is gericht op het voorbereiden van kinderen en jongeren op deelname aan de democratische samenleving. Centraal hierbij staan het leveren van een bijdrage aan de gemeenschap, open staan voor verschillen tussen mensen en op een vreedzame wijze kwesties oplossen. Vreedzame Scholen verbreden zich in toenemende mate tot Vreedzame Wijken, waarbij wordt gestreefd naar een samenhangende pedagogische aanpak van alle opvoeders (ouders, docenten en andere pedagogische professionals of vrijwilligers).

Bereik Brede Scholen opnieuw toegenomen

Sinds oktober 2018 kent Utrecht 11 Brede Scholen in het basisonderwijs, met in totaal 37 locaties. Een brede school werkt samen met andere scholen en/of organisaties aan een brede leer- en leefomgeving. Het doel is het maximaliseren van ontwikkelingskansen, zowel in de vrije tijd als op school. Het bereik van de Brede Scholen in het basisonderwijs lag in oktober 2018 op circa 11.200 leerlingen. Het voortgezet onderwijs in Utrecht kent vanaf oktober 2018 tien Brede Scholen met een bereik van ruim 7.000 leerlingen.

Aantal Utrechtse Mbo’ers groeit, zorgsector populair

In 2018/’19 volgen ruim 7.000 Utrechters Middelbaar beroepsonderwijs. Het aantal Utrechtse Mbo-studenten neemt al een aantal jaren op rij toe (in 2018/’19 met bijna 6%). De meesten van hen volgen een opleiding in de sector economie (37%) of zorg en welzijn (34%). Het aandeel Utrechtse Mbo-studenten dat een technische opleiding volgt daalde de afgelopen jaren van 25% in 2015/’16 naar 21% in 2018/’19. Onderzoek binnen de provincie Utrecht (E’til, 2017) laat zien dat de toekomstige arbeidsmarktperspectieven voor de sector economie matig zijn. Een hogere instroom in de Mbo-sector techniek zou volgens de opstellers van het rapport meer voor de hand liggen. Recent onderzoek van het UWV (maart 2019) laat zien dat gediplomeerden van de beroepsopleidende leerweg Operationele techniek (bol4) de beste arbeidsmarktpositie hebben, gevold door Verpleging & verzorging en Scheepvaart (beiden bol4).

 Overige cijfers

 2015/20162016/20172017/20182018/2019
% Vreedzame Basisscholen66737474
aantal Vreedzame Scholen voor voortgezet onderwijs1222
aantal Brede Scholen basisonderwijs12121211
aantal locaties Brede Scholen basisonderwijs42424037
aantal Brede Scholen voortgezet onderwijs10101010
bereik Brede Scholen* basisonderwijs11.70011.70011.70011.200
bereik Brede Scholen* voortgezet onderwijs5.5835.3636.0307.008

* aantal kinderen waarvoor brede scholen subsidie krijgen (per kalenderjaar – 2018/2019 geldt als kalenderjaar 2018)
Bron: DUO; Jeugd, Zorg en Veiligheid, gemeente Utrecht; Onderwijs, gemeente Utrecht

De arbeidsmarktpositie van MBO-schoolverlaters

Uit ‘De arbeidsmarktpositie van MBO-schoolverlaters vergeleken’ , een recent rapport van het UWV,  blijkt dat er grote verschillen zijn tussen de arbeidsmarktposities van gediplomeerden van de bedrijfsopleidende leerwegen (bol3 en bol4). Gediplomeerden van bol4 Operationele techniek hebben de beste arbeidsmarktpositie, gevold door Bol4 Verpleging en verzorging en bol4 Scheepvaart. Gediplomeerden van bol3 Bedrijfsadministratief hebben de minst goede arbeidsmarktpositie, gevolgd door bol3 Groothandel/distributie en bol3 Automatisering (UWV, maart 2019). Het rapport haalt onderzoek aan waaruit blijkt dat studenten die arbeidsmarktperspectieven mee hebben laten wegen in hun studiekeuze een betere arbeidsmarktpositie en minder vaak spijt hebben dan degenen die dat niet hebben gedaan.

Meer MBO’ers, minder HBO’ers

In Utrecht kunnen jongeren vervolgonderwijs volgen op middelbaar, hoger en universitair niveau. Voor Utrecht registreert DUO het aantal studenten dat onderwijs volgt op een instelling waarvan de hoofdvestiging zich in Utrecht bevindt. Dit betekent dat de cijfers ook studenten omvatten die in de regio rondom Utrecht studeren (Hogeschool Utrecht heeft bijvoorbeeld ook een vestiging in Amersfoort). Het aantal studenten aan een Utrechtse MBO (met hoofdvestiging in Utrecht) is het afgelopen jaar met bijna 5% gestegen, naar circa 27.000 Leerlingen. Het aantal studenten aan Utrechtse HBO-instellingen (met hoofdvestiging in Utrecht) daalt nog steeds, hoewel de daling afneemt (naar een totaal van 39.600 HBO-studenten in 2018). Het aantal studenten aan de Universiteit Utrecht stijgt al een aantal jaren, in 2018/’19 met bijna 3% naar circa 32.300 studenten.